Joga
U današnje vreme, ljudi Jogu vide samo kroz prizmu telesne vežbe. Da, to je tačno, danas postoji stotine asana (poza) koje otvaraju, stabilizuju, jačaju i omekšavaju telo. No, Joga zapravo nikako nije samo to. Ona je daleko mnogo više od puke fizičke prakse. Joga je jedna od šest daršana tj. filozofskih pristupa, jedna od tradicionalnih disciplina brahmanske učenosti. Osim Joge, u daršane spadaju i Vaišešika, Njaja, Samkja, Vedanta i Mimansa, ali je Joga našire poznata i najviše primenjivana. Sama reč potiče od korenske reči yuj, yug koja znači vezati zajedno, držati čvrsto, ujarmiti. To podrazumeva da se sledbenik Joge putem samodiscipline može osloboditi zabluda i privrženosti, kako bi se duh i duša osposobili za sjedinjenje sa večnim duhom univerzuma. Joga je jedinstvo mikrokosmosa sa makrokosmosom, individue sa univerzalnom celinom, krajnjim utočištem. Da bi se ovo jedinstvo ostvarilo, čovek prvo mora da uđe u najdublje slojeve svoga bića, da upozna samog sebe, da se pomiri sa samim sobom. On mora da nađe svoje pravo mesto u svetu, da se na najbolji način uskladi sa svojom okolinom, da bude svetla tačka prostora u kojem živi. Stari mudraci Indije pružili su različite metode i sisteme pomoću kojih bi svako prema svojoj prirodi, temperamentu, telesnim i duhovnim sposobnostima mogao da razvije svoje unutrašnje potencijale. Drevni izvori pominju 108 sistema joga. U filozofskoj raspravi Bhagavad Gita, u vidu dijaloga između Krišne, inkarnacije boga Višnua, i ratnika Arđune, izloženo je pet osnovnih sistema joga- puteva. I pored specifičnosti doba i prilika u kojima su nastali, oni se mogu primeniti i u savremenim uslovima života. To su:
Putevi joge
Đnana/Džnana/Gjana joga
Put istraživanja, mudrosti, znanja
Bakti joga
Put ljubavi, odanosti, posvećenja
Karma joga
Put nesebičnog rada, aktivnosti
Hata joga
Put uravnoteženja telesnih, umnih i duhovnih snaga
I pored njihovih prividnih različitosti, svi ovi sistemi, ovi putevi vode ka istom cilju:
dobrom telesnom zdravlju, mentalnoj uravnoteženosti i jednoj višoj svesnosti.
Radža/Rađa joga
Put samoposmatranja, ovladavanja svim snagama svoga bića
Osmokraki sistem postignuća
U današnje vreme, nema praktikanta Joge koji nije bar jednom čuo o postojanju Osmokrakog sistema postignuća. U osnovi, taj sistem ili put postignuća veže se za Radža jogu, ali poznavanje istog sada već predstavlja jednu opštu jogijsku kulturu. Ovaj sistem definisao je (ili predstavio) Rši Patanđali u svom klasičnom delu ,,Joga sutra“ (Aforizmi o jogi). Opšta pravila ponašanja i razne tehnike pomoću kojih se jogin može izdići na viši stepen egzistencije sistematizovani su u osam krakova (ašta-osam, anga-ugao) i oni su:
Jama – opšta pravila ispravnog postupka, društvena disciplina
Nijama – specifične obaveze, individualna disciplina
Asane – položaji tela, telesna disciplina
Pranajama – kontrola daha (i vitalne energije) za mentalnu disciplinu
Pratjahara – suzdržavanje, disciplina čula
Dharana – zadržanost pažnje, koncentracija
Dhyana – kontlemplacija, meditacija
Samadhi – usresređenost bića, samoostvarenje